Błędy dłużnika w egzekucji komorniczej – czego nie robić?
Ignorowanie korespondencji od komornika i sądu
Pochopne decyzje w egzekucji komorniczej często pogarszają sytuację dłużnika. W praktyce wielu dłużników — działając w stresie — podejmuje kroki, które zamiast poprawić swoją sytuację, prowadzą do dalszych komplikacji prawnych i finansowych.
Najczęstsze błędy to ukrywanie majątku, wybiórcza spłata wierzycieli czy ignorowanie korespondencji z sądu i komornika. Warto pamiętać, że egzekucja komornicza podlega ścisłym regułom, a niektóre działania dłużnika mogą rodzić odpowiedzialność karną.
Każda sytuacja wymaga indywidualnej analizy. Warto sprawdzić, jakie kroki są prawnie bezpieczne. Kancelaria Prawna dr Stanisław Grzegórzko wspiera zarówno dłużników, jak i wierzycieli w ocenie prawidłowości egzekucji oraz wyborze bezpiecznych rozwiązań prawnych.
Pochopne wyzbywanie się majątku
Jednym z najczęstszych błędów popełnianych przez dłużników jest pochopne wyzbywanie się majątku w obawie przed egzekucją komorniczą. Dłużnik może próbować sprzedać, darować albo w inny sposób przenieść składniki swojego majątku na inną osobę, licząc na to, że dzięki temu komornik nie będzie mógł ich zająć.
Takie działanie nie zawsze jednak prowadzi do zamierzonego rezultatu. Samo przeniesienie własności majątku nie oznacza, że czynność pozostanie bez znaczenia dla wierzyciela. W zależności od okoliczności może on dysponować środkami prawnymi pozwalającymi zakwestionować czynność dokonaną przez dłużnika z pokrzywdzeniem wierzycieli.
Szczególnie ryzykowne może być wyzbywanie się majątku na rzecz osób bliskich, za cenę odbiegającą od wartości rynkowej albo bez rzeczywistego rozliczenia między stronami. Znaczenie ma również to, czy po dokonaniu czynności dłużnik nadal faktycznie korzysta z przekazanego majątku.
Dlatego decyzja o sprzedaży lub przekazaniu składnika majątku w związku z prowadzoną albo spodziewaną egzekucją nie powinna być podejmowana pod wpływem stresu ani bez wcześniejszej analizy jej skutków prawnych. Czynność, która w zamierzeniu ma ochronić majątek dłużnika, może bowiem doprowadzić do dalszych problemów zamiast rozwiązać problem egzekucji.
Pozorne obciążanie majątku
Innym błędem, który może pojawić się w związku z próbą ochrony majątku przed egzekucją, jest pozorne obciążanie jego składników. Dłużnik może próbować ustanowić na nieruchomości lub innym składniku majątku zabezpieczenie, licząc na to, że utrudni to jego późniejsze zajęcie albo sprzedaż w toku egzekucji.
Samo ustanowienie obciążenia nie oznacza jednak, że majątek został skutecznie zabezpieczony przed wierzycielem. Znaczenie ma przede wszystkim rzeczywisty charakter dokonanej czynności oraz jej cel. Jeżeli obciążenie nie odpowiada rzeczywistemu zobowiązaniu albo zostało ustanowione jedynie po to, aby utrudnić wierzycielowi prowadzenie egzekucji, może zostać zakwestionowane.
Szczególnie ostrożnie należy podchodzić do sytuacji, w których dłużnik ustanawia zabezpieczenie na rzecz osoby bliskiej lub innej osoby, z którą pozostaje w określonych relacjach, a samo zobowiązanie nie znajduje rzeczywistego uzasadnienia gospodarczego.
Pozorne obciążenie majątku nie rozwiązuje więc problemu egzekucji, a może stworzyć kolejny problem prawny. Zanim dłużnik podejmie tego rodzaju czynność, powinien przede wszystkim ustalić, jakie będą jej rzeczywiste skutki dla niego, jego majątku i prowadzonej egzekucji.
Przekazywanie majątku członkom rodziny
Za błąd uznać można również przekazywanie majątku członkom rodziny w obawie przed jego zajęciem przez komornika. Dotyczy to w szczególności darowizn nieruchomości, samochodów lub innych wartościowych składników majątku.
Pokrewieństwo samo w sobie nie oznacza oczywiście, że dokonanie takiej czynności jest niedopuszczalne. Problem pojawia się wtedy, gdy przekazanie majątku ma służyć pokrzywdzeniu wierzycieli i uniemożliwieniu im zaspokojenia z majątku dłużnika. Dłużnik powinien pamiętać, że przeniesienie prawa własności na członka rodziny nie musi oznaczać, że majątek pozostanie poza zasięgiem wierzyciela. W określonych sytuacjach wierzyciel może bowiem skorzystać z przewidzianych prawem środków zmierzających do zakwestionowania takiej czynności.
Szczególne znaczenie ma przy tym rzeczywisty charakter dokonanej czynności. Inaczej należy ocenić faktyczną sprzedaż majątku za odpowiadającą jego wartości cenę, a inaczej darowiznę dokonaną w sytuacji, gdy dłużnik ma świadomość istniejących zobowiązań i chce w ten sposób uchronić majątek przed przyszłą egzekucją.
Przekazanie majątku rodzinie nie powinno więc być traktowane jako prosty sposób na uniknięcie egzekucji. Zanim dłużnik zdecyduje się na taką czynność, powinien przeanalizować jej skutki prawne i ocenić, czy zamiast ochrony majątku nie doprowadzi ona do powstania dodatkowego problemu.
Zakładanie nowej spółki w celu „ucieczki” przed egzekucją
Kolejnym błędem może być założenie nowej spółki, co w mniemaniu dłużnika ma pozwolić mu automatycznie uchronić majątek przed egzekucją. Dłużnik może uznać, że skoro spółka jest odrębnym podmiotem, to komornik nie będzie mógł sięgnąć do znajdującego się w niej majątku.
Samo utworzenie spółki nie jest oczywiście niczym niedopuszczalnym. Problem pojawia się wtedy, gdy jej założenie oraz późniejsze czynności mają służyć przede wszystkim wyprowadzeniu majątku spod egzekucji albo utrudnieniu wierzycielowi zaspokojenia jego należności.
Szczególnej ostrożności wymaga sytuacja, w której dłużnik przenosi do nowo utworzonego podmiotu składniki swojego majątku lub prowadzoną działalność, pozostając jednocześnie faktycznie osobą korzystającą z tego majątku. Nie można więc zakładać, że zmiana tego, kto formalnie jest właścicielem majątku, sama w sobie rozwiązuje problem egzekucji. W konkretnej sprawie znaczenie mogą mieć zarówno sposób dokonania takich czynności, jak i ich rzeczywisty cel oraz okoliczności, w jakich zostały przeprowadzone.
Założenie nowej spółki nie powinno być zatem traktowane jako prosty sposób na „ucieczkę” przed egzekucją. Podejmowanie takich działań bez wcześniejszej analizy ich skutków prawnych może zamiast ochrony majątku doprowadzić do powstania kolejnych problemów.
Samodzielne podejmowanie działań bez sprawdzenia ich skutków
Praktyka wskazuje, że dłużnicy często podejmują działania związane z majątkiem lub prowadzoną egzekucją bez wcześniejszego sprawdzenia ich skutków prawnych. Działanie pod wpływem stresu i presji czasu może prowadzić do decyzji, których konsekwencje okażą się trudniejsze do odwrócenia niż sam problem, który dłużnik chciał rozwiązać.
Dotyczy to w szczególności sytuacji, w których dłużnik samodzielnie korzysta z rozwiązań znalezionych w Internecie albo opiera się na poradach dotyczących podobnych przypadków. To, co w jednej sprawie może być prawnie dopuszczalne, w innej może okazać się nieskuteczne albo stworzyć dodatkowe problemy.
Przed podjęciem decyzji warto więc ustalić przede wszystkim, jakie będą jej rzeczywiste skutki dla majątku dłużnika, prowadzonej egzekucji oraz jego sytuacji prawnej. Nie wystarczy bowiem wiedzieć, że określona czynność jest formalnie możliwa. Konieczne jest również sprawdzenie, czy w konkretnej sytuacji rzeczywiście prowadzi ona do zamierzonego celu.
W egzekucji komorniczej nie ma uniwersalnych rozwiązań, które można bezpiecznie zastosować w każdej sprawie. Dlatego każdy dłużnik przed podjęciem istotnych decyzji dotyczących majątku powinien rozważyć wcześniejszą konsultację z prawnikiem i ocenę możliwych konsekwencji. Niektóre działania podejmowane przez dłużnika w celu ochrony majątku mogą mieć również konsekwencje wykraczające poza samo postępowanie egzekucyjne, w tym prowadzić do odpowiedzialności cywilnej i karnej.
Szerzej problematykę błędów popełnianych przez dłużników oraz sposobów ograniczania ich skutków omawiam w poradniku „Jak pozbyć się komornika?”.
